Avalon » Publicystyka » Artykuł

Komiksowe Legendy: Jack Kirby i operacja Argo

Argo (film dystrybuowany w Polsce jako Operacja Argo), zdobywca trzech Oscarów, w tym za najlepszy film, powstał w roku 2012. Opierał się on na artykule z 2007 roku z magazynu Wired, który opowiadał o prawdziwej misji CIA, której celem było wydostanie z Iranu szóstki amerykańskich dyplomatów w 1980 roku. Dlaczego o tym piszemy? Bo swój udział w tym wszystkim miał sam Jack "Król" Kirby, choć nie wiadomo, na ile on sam o tym wiedział. 

O Operacji Argo, adaptacji książki Lord of the Light i tym, jak w to wszystko wpisuje się Jack Kirby, piszemy w najnowszych Komiksowych Legendach, kontynnując tydzień z Królem Komiksów.





W 1977 roku Ira Geller rozpoczął pracę nad scenariuszem do filmu, co do którego miał spore nadzieje: miał być to sukces na miarę Gwiezdnych Wojen. Była to filmowa adaptacja nagrodzonej nagrodą Hugo książki Lord of Light (Pań światła) Rogera Zelazny'ego. Plan zdjęciowy miał posłużyć do zbudowania parku rozrywki, pozwalając czerpać kolejne zyski z projektu. Miał on być centrum wszystkiego, co związane z fantastyką naukową. W projekt zaangażowani byli także Ray Bradbury, Paolo Soleri, Buckminster Fuller, John Chambers oraz... Jack Kirby. 

Król Komiksów został zaproszony do współpracy przez Gellera w 1979 roku. Rok wcześniej zakończył (kolejną już i ostatnią) umowę z Marvelem. Stworzył mnóstwo grafik koncepcyjnych, które miały posłużyć nie tylko jako scenografia w filmie, ale też jako przyszłe elementy parku rozrywki. Gdyby projekt doszedł do skutku, byłoby to coś naprawdę niesamowitego.

Jednak ani park, ani nawet film nigdy nie powstały. Dlaczego? Finansowe problemy wokół parku rozrywki zatrzymały projekt, gdy jedna z zzangażowanych w niego osób wykorzystywała pieniadze niezgodnie z ich przeznaczeniem.







Gdy trwały prace nad projektem, w Iranie równolegle trwała rewolucja islamska. Grupa kilkuset irańczyków przejęła kontrolę nad amerykańską ambasadą i wzięła pracujących tam urzędników za zakładników. Ostatecznie zostali oni uwolnieni ponad rok później. Jednak na samym początku ataku na ambasadę, szóstka dyplomatów wydostała się z niej i schroniła w brytyjskich i kanadyjskich posiadłościach. By ich wydostać z Iranu, CIA opracowało iście filmowy plan: szóstka dyplomatów miała udawać kandayjskich filmowców, którzy chcieli kręcić film science-fiction w Teheranie, dołączajac do ekipy, która tam miała przylecieć i wraz z nią wydostać się z kraju. 

Film, który mieli nakręcić, nosił tytuł Argo i był wierną kopią scenariusza Lord of the Light, zawierając w sobie także grafiki stworzone przez Jacka Kirby'ego. CIA po prostu ukradło skrypt za pośrednictwem zaangażowanego w projekt Jacka Chambersa, który przekazał odpowiednie materiały Tony'emu Mendezowi, agentowi CIA, z którym wielokrotnie współpracował. Co więcej, miesiąc po tym, jak w wielu hollywoodzkich gazetach pojawiły się materiały promujące film Lord of the Light, zaczęto w nich promować nieistniejący film Argo.

Tony'ego Mendeza na wielkim ekranie zagrał sam Ben Affleck, stojac także za kamerą Argo. Wydarzenia przedstawione w filmie odbiegają momentami od rzeczywistości. Upraszczają niektóre momenty, dodając też sceny, które nigdy się nie wydarzyły. Jeden z uczestników akcji zaprzecza, by scenariusz i projekty filmu kiedykolwiek musieli pokazywać komuś w Teheranie, a tym bardziej na lotnisku. Wydostali się z Iranu bez problemów, jednak nie wiadomo, czy gdyby nie mieli pod ręką takiego alibi, poszłoby równie sprawnie. 






Trzeba dodać, że w filmie nie widać także grafik Kirby'ego, choć już sam autor został zagrany przez Michaela Parksa. Dlaczego zdecydowano się usunąć z projektu te prace i zastąpić innymi? Możliwości jest wiele. Po pierwsze, producenci filmu starali się o prawa do rysunków u rodziny Kirby'ego, która zgodziła się na wykorzystanie jego nazwiska w projekcie. Prawa do grafik ma jednak rodzina Gellera, który w filmie został zastąpiony przez innego filmowego twórcę. Druga wersja zdarzeń sugeruje, że twórcy woleli zaprezentować grafiki mniej abstrakcyjne, które mogły opowiedzieć historię wymyśloną na potrzeby scenariusza. Sam Kirby nie został wiernie sportretowany, jego styl rysunku i pracy.

Czy Kirby wiedział, jak zaprezentowano to w filmie, o całej Operacji Argo? Nigdy on sam, jak i jego rodzina, tego nie potwierdzili. Geller zaprzecza, jakoby współpracował z CIA, wątpi w udział Kirby'ego, a wszelkie podejrzenia padają na Jacka Chambersa, który miał kontakty w CIA. Sam Kirby miał jednak równie wielu fanów w agencji, a o filmie Lord of the Light mówił tak: Wierzę, że ten film i to jak powstaje przyczyni się do uratowania świata. Z tych słów wiele można wyczytać. Tym bardziej, że znany z szybkiej pracy Kirby idealnie nadawałby się na stworzenie na poczekaniu mnóstwa grafik pod potencjalny film. Wchodzimy jednak w tereny gdybań, a nie faktów, pora więc wrócić do konkretów.

O całej Operacji Argo zrobiło się głośno już w 1981 roku, gdy w telewizji pokazano filmi Ucieczka z Iranu. Canadian Caper. CIA przyznało się do brania udziału w akcji dopiero w 1997 roku. W 2007 roku powstał artykuł w magazynie Wired ponownie opisujace tę historię. Pięć lat później na ekranach kin pojawił się film Argo, zgarniając trzy Oscary. W 2013 roku syn Kirby'ego opublikował na swoim Facebooku prace ojca z filmu. Dwa lata później, pokolorowane przez Marka Englerta grafiki pojawiły się na łamach Heavy Metal Magazine #276. W marcu 2019 roku zapowiedziano, że zarówno film jak i serial na podstawie Lord of the Light są w produkcji. Czy w filmie ujrzymy inspiracje z dzieł Kirby'ego? Czy tym razem w ogóle produkcja dojdzie do skutku? Trzymamy kciuki.

Bibliografia:
https://www.wired.com/2007/04/feat-cia/
https://archive.nerdist.com/now-you-can-own-jack-kirbys-lost-argo-artwork-in-full-color/?gallery=269356#gallery
https://io9.gizmodo.com/see-jack-kirbys-incredible-argo-art-in-color-for-the-fi-1706767789
https://www.lordoflight.com/argo-the-cia/argo-lord-light-science-fiction-land-cia/
https://www.lordoflight.com/2017/08/27/heavy-metals-jack-kirby-barry-ira-geller-black-light-posters-and-magazine/
https://www.znak.org.pl/?lang1=pl&page1=sylwa&subpage1=sylwa00&infopassid1=862&scrt1=sn
https://kirbymuseum.org/blogs/effect/tag/barry-ira-geller/
https://comicsalliance.com/argo-jack-kirby-lord-of-light-art/
https://comicsalliance.com/jack-kirby-cia/


Poniżej część pokolorowanych grafik, jakie zobaczyć można było we wspomnianym Heavy Metal Magazine #276
















Avalon marvelcomics.pl jest nieoficjalną stroną poświęconą komiksom wydawnictwa Marvel.
Prawa autorskie do wszelkich postaci i grafiki - o ile nie napisano inaczej - należą do firmy Marvel i jej podmiotów.
Wszelkie materiały oryginalne © 2002-2019 Avalon marvelcomics.pl Kopiowanie tekstów bez zgody autorów jest zabronione.